Deel 2: Kledinglagen

Nergens anders kan je zoveel te maken krijgen met verschillende weersvormen op één dag als in de bergen. Zo kan een warme zonnige aanloop uren later uitmonden in een sneeuwstorm op de top, en zelfs eindigen met weer regen in het dal. De vele variatie in windsnelheid, neerslag, temperatuur en activiteit-intensiteit vraagt veel van de kleding die je draagt als bergsporter. Het is ook precies daarom dat de bergsporter bij voorkeur gebruik maakt van een kleding-lagen-systeem. Hierbij vervult elke aparte kleding-laag idealiter slechts één of twee functies, en wordt een specifieke kledinglaag pas aangetrokken wanneer het weer erom vraagt. Is het warm en zonnig?.. Dan zal het dragen van alleen een basislaag zijn werk doen, oftewel een shirt. Wordt het winderig?.. Dan helpt het dragen van een shell over de basislaag om wind tegen te houden. Reken hier wat flink wat extra kou bij? Draag dan een middenlaag onder de shell voor isolatie. Wanneer het dan echt extreem koud wordt, dan kan je nog eens een parka over alle lagen heen aantrekken.

Dit artikel legt uit welke materialen geschikt zijn voor de verschillende kledinglagen. Hierbij worden de  voor- en nadelen van verschillende materialen in detail behandeld, om je te helpen bij het maken van weloverwogen kledingkeuzes. Aan de hand hiervan wordt duidelijk dat de perfecte kledingstuk nog niet bestaat, en dat we leven in een wereld van compromissen. Idealiter zouden we allemaal wel een lichtgewicht jas willen hebben die al onze zweet door laat, en tegelijkertijd wind en alle vormen van neerslag buiten houdt: Vooralsnog zijn we nog lang niet zo ver met onze kledingtechnologie. Dit geldt ook voor de materialen die we gebruiken voor onze hardshells (Denk aan Goretex). Benieuwd wat we dan wel mogen verwachten van onze kleding? Lees dan verder.

Klimmen in Baselayer 800x600

Een shirt met kort mouwen en merino-wol, zoals deze, blijft ook comfortabel op warme zuidwandjes

Basislaag – Vochtmanagement:
De belangrijkste functie van een basislaag, is om afkoeling door zweten te voorkomen. Een goede basislaag doet dit door zweetdruppels op te nemen en te verspreiden over het kledingstuk. Doordat de zweetdruppels zich uitspreiden kan het vocht makkelijker verdampen en verder getransporteerd worden naar een volgende kledinglaag of de buitenlucht. Voor een ideale werking van een basislaag is het daarom belangrijk dat je de kledingstuk niet te wijt draagt. Daarnaast heeft het vaak de voorkeur om te kiezen voor een dunne basislaag.. zelfs in koude condities!
De basislaag kan een shirt met lange of korte mouwen zijn. Lange mouwen zijn vooral fijn wanneer om je armen te beschermen tegen verbranding, kou of schaafwonden. In rotsachtig terrein en warme temperaturen kan een shirt met korte mouwen een goede keuze zijn.
Er zijn verschillende materialen waar goede basislagen van gemaakt worden. Één ding is zeker, katoen voldoet hier NIET aan. Het grootste probleem van katoen is dat het meerdere keren zijn eigen gewicht in water kan opnemen. Daarnaast houdt katoen het water ook nog eens heel goed vast (veel polaire groepen die waterbindend zijn). Welke materialen zijn dan wel geschikt?

Synthetisch (polypropyleen, polyester, capileen): Van alle basislagen drogen synthetische lagen het snelst. Hierdoor functioneren ze erg goed in warme en vochtige condities. Ook zijn ze vaak relatief goedkoop en slijtvast, wat een voordeel kan zijn tijdens het rotsklimmen. Het nadeel van synthetische materialen is wel dat het sneller gaat stinken en de geur er moeilijk uit te halen kan zijn. Om te het stinken van deze basislagen wat te remmen, worden tegenwoordig vaak antibacteriële stoffen (bijvoorbeeld zilverionen) toegevoegd aan synthetische materialen. Vanwege een goede pasvorm voor klimmers kan ik de Craft Active Comfort aanraden. Samengevat:

+ Slijtvast
+ Sneldrogend
+ Relatief goedkoop
– Gaat makkelijker stinken

(Merino) wol: Veel vormen van wol zijn kriebelig. Merino (schapen) wol heeft daar geen last van en is met name geschikt voor basislagen. Merinowol doet het erg goed in koude condities. De reden hiervoor is dat een merino shirt van hetzelfde gewicht beter isoleert dan een synthetische shirt. Wel droogt het minder snel dan synthetische materialen. Desondanks blijft merino ook comfortabel en warm wanneer het vochtig is. Hierdoor is het ook een optie voor warme dagen. Vaak kan wol meerdere dagen gedragen worden, zonder dat het erg gaat stinken. Wel moet je er rekening mee houden dat merino wol makkelijk gaten krijgt wanneer het schaaft tegen rots. Voor koude condities kan ik de Mountain equipment eclipse zip tee erg aanraden. Samengevat:

+ Blijft warm wanneer het vochtig is
+ Isoleert goed bij kou, maar blijft ook langer comfortabel bij warme temperaturen
+ Heeft antibacteriële eigenschappen die het stinken voorkomt
– Relatief duur
– Slijt gemakkelijk door schaven over rots

Middenlaag – Isolatie:
Er zijn verschillende isolatiematerialen die gebruikt worden voor middenlagen. Het ene materiaal is geschikter dan de ander. De kans is groot dat een middenlaag met zweet en waterdamp te maken gaat krijgen. Het is dan ook erg belangrijk dat een middenlaag goed om kan gaan met vocht en waterdampvorming. Een tweede belangrijke eigenschap van een goede middenlaag is zijn isolatiewaarde. Des te meer statische lucht (lucht geleid immers slecht de warmte) de middenlaag gevangen houdt, des te meer isolatiewaarde. Welke materialen voor middenlagen er zijn, wordt hieronder besproken.

Capuchon fleece 800x600

Taco Lambregts en ik op de top van de Mt. Blanc na het beklimmen van de Peuterey Integraal. De elastische capuchon van mijn fleece houdt me warm en is geen belemmering bij het klimmen.

Fleece: Voor mij persoonlijk is fleece mijn favoriete materiaal voor middenlagen (m.u.v. enkele synthetische jacks). De goede werking van fleece is te danken aan het feit dat het heel snel droogt en een ideaal ademend vermogen heeft. Verwacht alleen niet dat een fleece jack iets van wind tegen houdt. Gelukkig maakt dit niet uit aangezien we toch een shell mee hebben voor windbescherming. Fleece-modellen die wel wind tegen houden, hebben een membraan die zijn ademend vermogen beperkt, en zijn naar mijn mening af te raden (voor weerbescherming heb je een shell mee).
Bij fleecejacks geldt over het algemeen dat ze warmer worden bij meer gewicht en stofdikte. Naast gewicht speelt design ook een rol bij de mate waarin een fleecejack isoleert. Fleecejacks die zijn ontworpen als een ‘vacht’ en erg pluizig zijn, houden beter warme lucht vast dan gladde jacks.
Over het algemeen hebben dunne en rekbare fleeces met een “balaclava style’ capuchon (past onder de klimhelm) mijn voorkeur. Voor veel mensen is een dikkere fleece bij activiteiten met een hoge intensiteit te warm. De Patagonia R1 Hoody staat bekend als een erg goede dunne fleece, terwijl ik de dunne fleeche van de Decathlon (Quechua Forclaz 400) kan aanraden voor mensen met een beperkt budget. Persoonlijk ben ik grote fan van de Black Diamond Coefficient (heeft een erg goede pasvorm voor veel klimmers). Bij echte koude temperaturen werkt het goed om de dunne fleece te combineren met een middelzware fleecejack. Hierbij kan je denken aan de Patagonia R2 en R3, of als je echt geld wil besparen een fleeche van de Decathlon (Quechua Forclaz 200). Fleecejacks die nog dikker en zwaarder zijn raad ik af. Vaak zijn ze te warm, of minder veelzijdig bij verschillende temperaturen dan een combinatie tussen een dun en middelzwaar fleechejack.

Dons: (Ganzen) dons mag dan wel op zichzelf staand het meeste isolerende materiaal zijn ter wereld, als middenlaag is het naar mijn mening ongeschikt! Waarom? Al zijn positieve isolatie-eigenschappen verdwijnen wanneer het nat wordt. Je kan er vervolgens ook zeker van zijn dat het nat blijft. Misschien vraag jij je af waarom het dons als middenlaag in de eerste plaats nat wordt? Klimmen is nu eenmaal een activiteit waarbij de bewegingsintensiteit vaak veranderd. Op het ene moment klim je door een moeilijke crux passage heen, terwijl je op een ander moment stil staat op de standplaats. Elke keer kledinglagen aan- en uittrekken op de standplaats is vaak inefficiënt, waardoor een beetje vochtige kleding door zweetvorming al snel onvermijdelijk is.

Synthetische vezels: Synthetische vezels zijn gemaakt om de positieve eigenschappen van dons na te bootsen. De bekendste en meest gebruikte synthetische vezel heet Primaloft en komt voor in drie kwaliteit-klassen (Black, Silver en Gold). Primaloft Gold (vroeger Primaloft One) heeft de hoogste kwalitatieve waarde en wordt bijna altijd gebruikt in ‘High end’ kleding met synthetische vezels. Tot nu toe heeft de mensheid nog niet de isolatie waarde van dons kunnen nabootsen, maar van alle synthetische materialen komt Primaloft Gold (en Coreloft van Arc’teryx) wel het dichtst in de buurt. Daarnaast hebben synthetische vezels één erg belangrijk voordeel ten opzichte van dons, en bewaart het een redelijk groot deel van isolatie-waarde wanneer het nat wordt.
Synthetische vezels als Primaloft zitten altijd weggewerkt tussen twee lagen. De lagen zijn vaak dicht van structuur om de vulling op zijn plek te houden. Een veel voorkomend materiaal voor de buitenlaag is Pertex (bestaan ook weer meerder soorten van), waar ook een deel van de windjacks van worden gemaakt. Het probleem van deze buitenlagen is dat het naast weerbescherming ook het ademend vermogen remt van een kledingsstuk, wat nou juist zo belangrijk is bij een middenlaag. Wel zijn er ook Primaloft jacks op de markt met membranen die minder goed wind tegen houden. Dergelijke jacks zijn een goede keuze als middenlaag.. Ze zijn warmer dan fleece, maar drogen minder snel, ademen minder goed, zijn duurder en minder duurzaam.

Tegenwoordig zijn er ook synthetische vezels op de markt die van zichzelf minder fragiel zijn dan Primaloft. Voorbeelden hiervan zijn Polartec Alpha en Toray Mills’ Fullrange insulation. Jacks die van deze materialen zijn gemaakt hebben geen membranen nodig met een dichte structuur. Dit maakt dat jacks die gemaakt zijn van deze synthetische beter lucht door laat en daarmee sneller droogt. Mogelijk drogen Polartec Alpha en Toray Mills (claimen de fabrikanten) op zich zelf ook sneller dan Primaloft, alhoewel ik hier nog praktijk testen van heb kunnen zien. Op het moment van schrijven is de Patagonia Nano Air het enige jack met de Toray Mills’ Fullrange isolatie. Wel zijn er al meerdere jassen op de markt met Polartec Alpha, zoals de Outdoor Research Uberlayer en de Rab Alpha direct. De ultieme middenlagen?

Zie onderstaande tabel om alle middenlagen nog eens grofweg met elkaar te vergelijken:

Fleece Synthetische vezels Dons
Isolatie-waarde + ++ +++
Isolatie-waarde bij vocht + ++
Winddichtheid: Niet windafstotend Vaak windafstotend Vaak windafstotend
Droogsnelheid ++ (+ voor Toray mills en Polartec Alpha)
Ademend vermogen ++ +/- (++/+ Toray mills en Polartec Alpha) +/-

Klik deze link aan voor meer informatie en kwantitatieve vergelijking tussen de isolatiewaarde van verschillende materialen.

Shell – Weerbescherming:
Een shell heeft als functie het beschermen tegen de wind en/of regen. Het nadeel van het gebruik van een shell is dat het in meer of mindere mate ervoor zorgt dat zweet niet wordt afgestaan aan de buitenlucht. Met andere woorden gaat een shell de ademende werking van je kledingsysteem tegen. Een probleem die hierdoor kan ontstaan is dat je kletsnat wordt onder je shell. Gelukkig zijn er wel degelijk shells die redelijk effectief zijn in de afvoer van zweet. Grofweg kan gezegd worden: “des winddichter een shell des te minder ademend”. Willen we de shell dan ook nog eens waterdicht maken, dan wordt de kledingstuk nog minder ademend.

Bij voorbaat zijn de meeste shells al waterafstotend, door de aanwezigheid van een DWR-coating (Durable Water Repellent) aan de buitenzijde. Deze Hydrofobe coating zorgt ervoor dat de water niet gemakkelijk in de buitenste kleding laag trekt. Alleen al de coating zorgt dat je droog blijft bij lichte neerslag en dat de kledinglaag beter zweet doorvoert, doordat het niet verzadigd kan raken met water. Wel verdwijnt deze coating relatief snel (vooral op plekken van verweer) en moet het regelmatig opnieuw aangebracht worden na het wassen van je kledingstuk (door in te sprayen of het gebruik van speciale wasmiddelen).

Regenjassen Lichtgewicht 800x600

Bas Visscher en ik met lichtgewicht regenjassen na een natte beklimming van Fidel Fiasco (ED, 6c, 350 mh)

Hardshell: Hardshells zijn lichtgewichte en duurzame drie-laags wind- en waterdichte jassen met een flink prijskaartje. De middelste laag bestaat uit een waterdichte membraan van Goretex, eVent of andere varianten. Het feit is dat deze waterdichte membranen niet zo effectief zijn in de afvoer van zweet als vaak gedacht wordt. Hierdoor zweren massa’s bergsporters bij het gebruik van hardshells, of het nou wel of niet regent (misschien om de wind tegen te houden?). Toch levert het eerder met zweet doordrenkte kleren op en afkoeling op het moment dat je even niet meer beweegt. Ik pleit voor een andere aanpak!
De realiteit is dat we vaak alleen de bergen in trekken bij goede weervoorspellingen. Bij neerslag wordt klimmen vaak onmogelijk (natte rots, oriëntatie problemen, steenslag etc.). In werkelijkheid zullen we in de bergen dan ook het grootste deel van de tijd helemaal niet te maken krijgen met neerslag. Bij voorkeur laat je de waterdichte laag als noodmiddel in je rugzak, en haal je hem pas tevoorschijn wanneer het echt nat wordt. Met deze aanpak zal je de waterdichte laag slechts nog zelden gebruiken. Hierdoor zullen ook de eisen veranderen die je stelt aan je waterdichte laag. Duurzaamheid van je waterdichte laag wordt daardoor veel minder belangrijk en voornamelijk volume en gewicht gaan een belangrijke rol spelen.

Regenjas: Net zoals hardshells zijn regenjassen ook waterdichte lagen. Het grote voordeel van regenjassen is dat de beste lichtgewicht modellen een stuk lichter (bijna twee keer zo licht) en minder volume hebben dan een hardshell. Daarnaast zijn goede lichtgewicht regenjassen ongeveer drie keer zo goedkoop dan een goede hardshell. Precies wat we zoeken voor een noodshell in je rugzak! Ook je portemonnee zal blij met je keuze zijn! Erg goede regenjassen die in deze categorie vallen zijn de Marmot Essence, Outdoor Research Helium II en de Montane Minimus. Verwacht alleen niet dat deze jassen even duurzaam zijn als een hardshell, wat betekent dat ze na veelvuldig gebruik sneller water door zullen laten.

Arc'teryx Squamish Hoody 800x600

De Arc’teryx Squamish Hoody doet het bij alle klimdisciplines goed, waaronder ijsklimmen

Maakt dit een hardshell dan helemaal nutteloos? Ik vind van niet, maar ze zijn naar mijn mening wel minder ideaal voor een groot deel van de bergsportactiviteiten. Persoonlijk raad ik hardshells aan wanneer je langdurig door nattigheid moet, of je ondanks geplande neerslag door blijft gaan. Hierbij kan je bijvoorbeeld denken aan bergsportcursussen en wandel- en trektochten, die minder afhankelijk zijn van goed weer. Of wat dacht je van die regenachtige aanloop die je een dag van te voren doet naar je klimroute? Ook kan je bijvoorbeeld denken aan ijsklimmen net boven de 0°C grens, waarbij sneeuw al snel vochtig aan voelt en het eerste smeltwater van het ijs los zal komen (bijvoorbeeld bij watervalklimmen in de zon of mixed klimmen in Schotland). Tot slot kan de vaak volledig winddichte hardshell uitkomst bieden bij hoge windsnelheden, die je vaak tegen komt in Patagonië, bij het skiën of op stormige dagen. In dergelijke gebieden en omstandigheden kunnen de windsnelheden zo hoog worden dat je standaard windshell niet voldoende wind tegen houdt. Mijn favoriete twee (lichtgewicht) hardshells op de markt zijn de Arc’teryx Alpha FL en de Patagonia M10.

Windjack: Als we geen hardshells en regenjassen dragen om wind tegen te houden, wat dan wel? Hier komt de ‘fantastische’ windjack om de hoek kijken. Een goede windjack is super licht, waterafstotend, sterk windafstotend  en een stuk effectiever in het afvoeren van zweet dan waterdichte lagen. Of het nou windkracht 6 is en -15°C in de winter of boven nul in de zomer, ik heb zelf alleen maar positieve ervaringen met windshells.
Nog niet overtuigd? Misschien kan topalpinist Steve house je helpen om je overtuigen. Misschien nog steeds de grootste alpiene prestatie allertijden was de beklimming van Steve house en Vince Anderson op de Rupalwand van de Nanga Parbat (8126 m). Het tweetal klom in acht dagen de grootste wand van de wereld (4100 m), in alpiene stijl via een technische pijler. Voor deze beklimming had Steve House geen hardshell mee, aangezien het toch te koud zou zijn voor regen. Wel had hij de Patagonia Houdini mee; een windjack van slechts iets meer dan honderd gram!
Heeft een windjack dan toch ook nadelen? Ja, er is er wel één, namelijk duurzaamheid. Juist omdat een windjack zo licht is, kunnen er gaten ontstaan wanneer je over rotspuntjes schuurt. Bij de meeste vormen van klimmen is dit naar mijn mening niet zo’n probleem. Echter wanneer je veel gaat spleetklimmen of schoorsteenklimmen, zullen er zeker vroeg of laat gaten ontstaan in een windjack. Gelukkig heeft het materiaal de eigenschap dat gaten moeilijk doorscheuren. Het blijft dan ook vaak bij kleine gaatjes. Zelfs als je erg veel met je windjack door schoorstenen en rotsspleten buikt, kan je nog jaren pret hebben van een windjack door hem af en toe, voor weinig geld, te laten repareren bij een goede kledingreparatiewinkel.
Mijn eindconclusie? Wanneer je de windjack combineert met een lichtgewicht regenjas (als nood) ben je vaak goedkoper uit, heb je ongeveer even veel gewicht mee en heb je naar mijn mening een meer veelzijdig kledingsysteem, dan bij gebruik van alleen een hardshell. Windjacks op de markt waar ik erg enthousiast over ben zijn de Patagonia Houdini, Arc’teryx Squamish Hoody, Rab Windveil en de Marmot Ether DriClime.

Minaret - Satanique - Softshell 800x600

Bas Visscher in de crux-lengte van ‘Versant Satanique’ (ED-, 6c, 300 mh). Zijn softshell is stevig genoeg om het vele jammen in de spleten aan te kunnen.

Softshell: Softshells zijn jacks die bestaan uit dicht op elkaar geweven nylonvezels. In sommige softshells wordt ook fleece gebruikt. Softshells waarin veel fleece wordt gebruikt voor isolatie raad ik af. Erg warme softshell zijn namelijk minder veelzijdig bij verschillende temperaturen.
Om het nog ingewikkelder te maken, er worden aan softshell jacks ook nog wel eens wind-werende membranen toegevoegd. Een membraan zal wederom het windafstotende vermogen van het jack verhogen, maar verlaagd ook het ademend vermogen. Hoe sterk dit effect is hangt af van het soort membraan. Een deel van de membranen laat redelijk goed lucht door (zoals Polartec power Pro). Dan zijn er ook nog membranen (zoals Gore Windstopper) die helemaal geen lucht of wind door laten. Des te moeilijker een membraan lucht door laat, des te meer moeite het kledingstuk heeft om zweet af te voeren. Dit komt doordat zweet hierbij voornamelijk door de kledingstuk heen komt in de vorm van waterdamp, waarbij de luchtvochtigheid van de buitenlucht lager moet zijn dan in je kleding. Aangezien deze vorm van zweetafvoer zéér inefficiënt is (vergelijkbaar met waterdichte membranen) raad ik zelf het gebruik van Membranen zoals Gore Windstopper af.

Net zoals windjacks zijn softshells ook bedoeld voor het bieden van een goede compromis tussen ademend vermogen en winddichtheid. Sterker nog, over het algemeen laten softshells zweet makkelijker door dan windjacks. Ook zijn softshells duurzamer dan windjacks en kan het daardoor goed tegen een stootje. Het grote nadeel van softshells is dat het gemiddeld de zwaarste shells zijn.
Vanwege het hoge gewicht van softshell, gaat mijn voorkeur vaker uit naar een windjack. Wel zijn er een aantal gevallen waarin een softshell-jack ideaal kan zijn. Hierbij gaat het vooral om activiteiten in koudere temperaturen (omdat softshell uit zichzelf ook iets isoleert), waarin je consequent met relatief hoge intensiteit beweegt en je veel zweet produceert. Voorbeelden van dit soort activiteiten zijn toerskiën en sneeuwschoenwandelen. Ook kan een softshell de voorkeur hebben, wanneer je ruig gaat klimmen en je absoluut geen gaten in je kleding wil hebben. Tot slot is zijn softshells vaak de meeste elastische shells, waardoor het erg veel bewegingsvrijheid geeft tijdens het klimmen.

Vanwege de activiteiten waarbij softshell volledig tot hun recht komen, gaat mijn voorkeur uit naar lichtgewicht membraanloze softshells (+/- 350 gram). Deze softshells zijn zéér ademend maar zullen mogelijk voor velen niet bestemd zijn tegen hele hoge windsnelheden en temperaturen onder de -15°C. Drie erg goede softshells in deze categorie zijn de Outdoor Research Ferrosi HoodyRab Torque en de Black Diamond Patrol LT Shell (550 gram). Ook de Arc’teryx Phiphon FL Hoody en Arcteryx Gamma FL zijn fantastische softshells. Voor veel windbescherming (vanwege polartec Power Pro membraan) in koude temperaturen, is de Patagonia KnifeRidge een erg goede keuze (550 g). De KnifeRidge zal alleen NIET ademend genoeg zijn voor activiteiten met zeer hoge intensiteit en komt voornamelijk tot zijn recht bij ruig mixed klimmen.

Zie onderstaande tabel om alle shells nog eens met elkaar te vergelijken:

Hardshell Regenjas Windshell Softshell
Waterdichtheid: Langduriger waterdicht Waterdicht Waterafstotend Waterafstotend
Winddichtheid: Winddicht Winddicht Windafstotend Sterk tot zwak windafstotend
Gewicht: 250 t/m 500 gram 185 t/m 300 gram 115 t/m 250 gram 350 t/m 600 gram
Duurzaamheid + +
Ademend vermogen – -/- + ++/+
Brak door de hoogte trekt Silvan Vietor de nacht door in het toilethokje van Aiguille du Midi. Al wachtend op het eerste baatje houdt de Rab Neutrino Endurance hem warm.

Brak door de hoogte trekt Silvan Vietor de nacht door in het toilethokje van Aiguille du Midi. Al wachtend op het eerste baantje houdt de Rab Neutrino Endurance hem warm.

Parka – Weerbescherming en isolatie
We weten ondertussen dat de intensiteit waarmee we bewegen erg kan variëren gedurende een klimtocht. Het zijn vaak de momenten waarop we passief zijn en het buiten koud is, dat we extra isolatie vragen van onze kleding. Denk aan het stil staan op de standplaats, het stilzitten op een bivakplaats, het abseilen van de route of misschien zelfs een korte pauze. Vaak zijn dit de momenten waarin we een extra laag kleding aan willen doen.. Precies daarvoor gebruiken klimmers een parka (ook wel bekend als belay parka of belay jacket).
Vanwege praktische toepasbaarheid doen we een parka over alle kledinglagen heen. Vandaar dat het belangrijk is, dat een parka zowel goede isolatie en weerbescherming biedt. Van belang hierbij is dat de parka bezit over een capuchon en een goede lichtgewicht wind- en waterafstotende buitentijk (buitenste laag), zoals Pertex Quantum en -Endurance. Hoe dik, zwaar en isolerend de parka moet zijn, wordt bepaald door de verwachte temperaturen. De twee meest geschikte vulmaterialen voor parka’s worden hieronder besproken.

Dons: Ook bij parka’s heeft dons te kampen met het grote probleem dat zijn isolatiewaarde drastisch afneemt wanneer het nat wordt. Weliswaar worden er tegenwoordig jassen gemaakt, waarin dons een behandeling heeft gehad, waardoor het meer hydrofoob is. De technologie is alleen nog niet zo ver dat het een goede vervanging geeft voor synthetische vezels.
Gelukkig worden Parka’s minder snel nat dan middenlagen, doordat ze veel minder te maken krijgen met zweetvorming. Dit betekent niet dat ze helemaal geen risico hebben om nat te worden. Regen zal niet zo snel een probleem zijn, omdat parka’s vaker worden gebruikt bij koude temperaturen. Mocht het sneeuwen dan is de buitentijk van waterafstotend genoeg om het nat worden te voorkomen. Waar de donsjas alleen wel vochtig van zal worden is wanneer je hem in je tas propt samen met vochtige spullen en/of sneeuw (gebeurd al snel bij veel sneeuwval). Bij een meerdaagse trip kan een donsjas uiteindelijk ook vochtig worden van meerdere dagen kooksessies in een afgesloten tent (buiten het zomerseizoen is buiten koken vaak geen optie).
Vooral wanneer het weer stromachtige vormen aan neemt of je een noodbivak moet maken, kan een goede parka levensreddend zijn. Wanneer je donsjas niet goed meer werkt omdat het vochtig is, heb je in dit soort situaties een groot probleem. Ikzelf neem dit soort risico’s liever niet en geef daarom voorkeur aan synthetische vezels boven dons. Dit betekent overigens niet dat donsjassen daarmee per definitie ongeschikt zijn als parka. Hierbij zijn uiteindelijk een goede afweging tussen de te verwachte condities en je eigen omgang met kleding leidend. Mocht je voor dons gaan? De Mountain Hardwear Hooded Ghost Whisperer (212 g), Arc’teryx Thorium SV (560 g) en de Rab Neutrino Endurance (624 g) zijn één van de beste donsjassen die momenteel op de markt verkrijgbaar zijn. Kies het gewicht van je donsjas uit op  basis van de te verwachten temperaturen.

Primaloft/synthetische vezels: Parka’s van synthetische vezels geven goede betrouwbare jassen. Ze isoleren dan wel niet zo goed en zijn al helemaal niet zo goed te comprimeren als dons, het feit dat ze goed met vocht om kunnen gaan maakt het verschil. Voor niet al te koude condities (zomer, watervalklimmen etc.) is de Rab Xenon X Hoodie (370 g) de ideale. De Arc’teryx Atom AR Hoody (500 g) en de Mountain Equipment Prophet (510 g) werken erg goed voor koude condities (Mixed en ijs in het voorjaar en herfst); zie link voor een erg goede comparison review. Wordt het echt extreem (Hoogalpien winter en +7000ders) dan is de Patagonia Das Parka (725 g) een goede keuze.

Black Diamond Dawn Patrol LT Touring Pants 800 x 620

De Black Diamond Dawn Patrol LT soft shell broek in actie bij het beklimmen van deze mooie M5+ lengte

Broeken:
In tegenstelling tot kleding die je op je bovenlichaam draagt, zijn broeken niet handig om aan en uitrekken. Daarnaast is een broek ook veel meer vatbaar voor schade, zoals scherpe rots, punten van stijgijzers en ijsboren. Om deze reden vraagt een broek om andere eisen dan kleding op je bovenlichaam en moet er vaak gekozen worden voor een goede compromis. Kort gezegd is het van belang dat een klimbroek bij een groot verscheidenheid aan condities en weertypes goed moet kunnen functioneren en daarnaast duurzaam is. Het ideale materiaal hiervoor is het eerder besproken softshell.
Voor een broek die gebruikt wordt in de zomer bij middelgebergte (onder de 3500 m) en rotstoeren, is oververhitting een net zo belangrijke thema als weerbescherming. Om deze reden is het fijn om te kiezen voor een niet al te zware membraanloze softshell broek tussen de 300 en 500 gram, zodat zweet optimaal wordt afgevoerd. Om gewicht te besparen is het beter om een simplistische design te hebben; dus geen overbodige bretels, ventilatie ritsen en broekzakken. Last but not least, let erop dat de broek elastisch genoeg is voor volledige bewegingsvrijheid. Goede modellen die in deze categorie vallen zijn de Montane Alpine Stretch (397 g), de Rab Torque (332 g) en de Mountain Equipment Frontier (447 g), Waarbij het laatste model iets meer tot zijn recht komt bij hoogalpiene beklimmingen of ijs en mixedklimmen: Bekijk deze link voor een review van de drie modellen. Een extra aanvulling kan het meenemen van een lichtgewicht regenbroek zijn (Marmot Essence en Outdoor Research Helium) of een model met rits die het aantrekken vergemakkelijkt, zoals de Mountain Hardwear Stretch Ozonic (vooral belangrijk bij D-schoenen en stijgijzers).

Bij hoogalpien in de zomer of alpien klimmen buiten het zomerseizoen zal een zwaardere softshell broek tussen de 440 en 800 gram nodig zijn voor extra weerbescherming. Dit kan een broek met of zonder membraan (Alleen sterk ademende, die niet waterdicht zijn). Bewegingsvrijheid is wederom belangrijk bij dit soort broeken, en het is iets waar je extra voor moet waken bij broeken met een membraan. Ook kevlarbescherming bij de enkels zijn een goede aanvulling om je broek te beschermen tegen stijgijzers. Aan de hand van eigen voorkeur kan je kiezen voor geïntegreerde gamaschen. Alhoewel niet noodzakelijk, kan je voor extreme condities (hoogalpien van laat november tot maart) ook voor een geïsoleerd softshell broek met fleece voering kiezen, zodat een dunnere thermo-ondergoed gedragen kan worden. Een extra punt om mogelijk op te letten is dat de broek ook compatibel is met toerski-schoenen. Dit kan vooral belangrijk zijn in de winter en in het vroege voorjaar, wanneer toerski’s in alpien terrein vaak de enige manier zijn om makkelijk naar de route te lopen. Twee erg goede modellen die hier aan voldoen zijn de Black Diamond Dawn Patrol LT pants (Zowel ‘touring‘ als ‘alpine‘ versie) of de Patagonia Kniferidge Pants (538 g).
Voor grote noordwand beklimmingen rond de vierduizendmeter of hoger of alpien klimmen buiten het zomerseizoen is vaak een thermo-ondergoed nodig. Voor de wat warmere maanden is een ondergoed van merinowol of synthetische materiaal voldoende. Voor de koude maanden moet je denken aan een dikkere fleece broek van Polartec Powerstretch, zoals de Rab power stretch bib (400 g) en de Montane power up Pro (250 g). Nog warmer is de Patagonia Nano-air light (266 g) en bevat synthetische vezels.

De Balaclava houdt Roland Bekendam lekker warm in de route Lau Bij (WI5)

De Balaclava houdt Roland Bekendam lekker warm in de route Lau Bij (WI5)

Accessoires:
Muts: Persoonlijk ben ik niet zo fan van mutsen. Kleding met goede capuchons hebben mijn voorkeur. Let hierbij extra op dat de capuchons de bewegingsvrijheid niet belemmeren en bij voorkeur elastisch zijn! De verschillende capuchons kunnen afhankelijk van de condities wel of niet opgedaan worden. Bij kou kan je alleen de capuchon van je dunne elastische fleecejack onder de helm dragen. Bij wind gebruik je ook de capuchon van windshell onder de helm. Bij extreme condities trek je de capuchon van je parka over je helm aan. Meer bijkomende voordelen van capuchons ten opzichte van mutsen zijn dat ze de nek beter beschermen en altijd bij de hand zijn.

Balaclava: Bij koude temperaturen is een dunne balaclava een mooie aanvulling naast het gebruik van capuchons. Een dunne Balaclava werkt hierbij als een mooie zweetafvoerende laag (net zoals de basislaag) en beschermd delen van het gezicht en de nek waar een capuchon niet bij komt. Wanneer je ervoor kiest om geen capuchon te gebruiken, of bij extreme kou, kan je een fleece windstopper balaclava (met eventueel gezichtmasker) gebruiken voor extra warmte en weersbestendigheid, Zoals de Outdoor Research Gorilla of Sonic (één van de weinige producten waarin fleece windstopper wel werkt). Besef wel dat je met zo’n balaclava een minder veelzijdig systeem hebt dan met de capuchons.

Gezichtsmasker: Wanneer je onderweg bent in extreme omstandigheden (Hoogalpien winter en +7000ders), zal het ook nodig zijn om je gezicht te beschermen tegen bevriezingsverschijnselen. Een ideale kledingstuk hiervoor is de Face Mask van Outdoor Research.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.