Standplaats op eigen pro – Nieuwe en betere methode

standplaats-afgebonden-krachtendriehoekVan alle gangbare methoden voor standplaatsbouw beschouw ik de afgebonden krachtendriehoek als de beste manier om zekerpunten zoals mephaken, mobiele zekeringen en twijfelachtige natuurlijke zekerpunten te verbinden. Wat deze methode voor standplaatsbouw ideaal maakt staat beschreven in dit artikel. Toch is er nog een snellere variant van de afgebonden krachtendriehoek, waarvan de op en afbouw minder tijd kost. Uit enkele testjes met een timer bleek deze ‘nieuwe variant’ op elke standplaats ruim een minuut aan tijd bespaart. Bij een alpiene rotsroute van vijftien touwlengten bespaar je dus al snel meer dan een kwartier. Gratis en voor niets! Nieuwsgierig? Lees dan snel verder.

De huidige situatie:
De opbouw van de ´klassieke´ krachtendriehoek (zie afbeelding) is al betrekkelijk efficiënt, hoe zit het dan met de afbouw? Stel even voor, je klimpartner heeft net een nieuwe standplaats opgebouwd en het is tijd voor jou om je eigen standplaats af te bouwen. Je probeert de acht los te wrikken waarmee jij je centrale punt hebt gemaakt. Dit gaat vaak erg lastig, vooral wanneer jij je standplaats hebt belast, wat bij alpien rotsklimmen vaak eerder de regel is dan een uitzondering. Bij gebruik van een dunne 240 cm dyneema slinge (kingslinge) in plaats van een 7 mm dik nylontouw (cordelette), zal het verwijderen van de achtknoop nog moeilijker gaan. Is de knoop er dan eindelijk uit, dan moet je het onhandig lange stuk touwmateriaal ook nog eens netjes opbossen.

Hoe kan het sneller?
240-cm-nylontouw-voor-standplaatsbouwVoor snelere standplaatsafbouw zoeken we een knoop die makkelijker te verwijderen is dan een achtknoop. Er zijn twee knopen die daar perfect voor zijn, namelijk de ankersteek en de hele mastworp. Het grote voordeel van deze twee knopen is dat ze gelijk los zijn wanneer de centrale karabiner wordt verwijderd. De ankersteek heeft als voordeel ten opzichte van de mastworp, dat de knoop makkelijker te leggen is met meerdere touwstrengen.
Dan zitten we nog met het onhandig opbossen van de cordelette of de slinge. Een 120 cm bandslinge is een voorbeeld van materiaal dat erg makkelijker op te ruimen is: Je doet de bandslinge met een snapper over je schouder, en je bent klaar! 120 cm slinges zijn alleen niet lang genoeg voor een afgebonden krachtendriehoek op drie of meer punten. Toch is het mogelijk om een afgebonden krachtendriehoek te bouwen met nylontouw of slinge materiaal, dat even makkelijk op te ruimen is als een 120 cm slinge, en ook lang genoeg is voor de standplaats. Één van de oplossingen hiervoor is het gebruiken van touwmateriaal waarvan die uiteinden niet elkaar zijn verbonden (zie afbeelding).

Wanneer we beide verbeteringen toepassen, komen we tot de volgende standplaatsopbouw:
240-cm-nylontouw-standplaats-1240-cm-nylontouw-standplaats-2240-cm-nylontouw-standplaats-3240-cm-nylontouw-standplaats-4
Voor de opbouw van deze krachtendriehoek is het volgende nodig:

  • 240-cm-slinge-voor-standplaatsbouwEen stuk nylontouw met een lengte van ruim 250 cm (inclusief knopen moet het touw uiteindelijk 240 cm zijn).
  • Met behulp van de dubbele visserssteek (sterkste verbindingsknoop) worden twee lusjes gelegd in de twee uiteinden van het touw.
  • Van de drie zekerpunten waarop de standplaats wordt gebouwd gaat één uiteinde in het middelste zekerpunt. Het andere uiteinde wordt geplaatst in de linker of rechter zekering (bij voorkeur de minst solide van de twee). De dubbele touwstreng wordt geplaatst in het overgebleven zekerpunt (bij voorkeur de meest solide van de twee).
  • Er wordt een centraal punt gemaakt met behulp van een ankersteek, de twee touwstrengen en een karabiner.
  • Bij het opruimen van het nylontouw worden de twee uiteinden geplaatst in één karabiner, waardoor het opgeruimd kan worden zoals een 120 cm slinge.

Een ander alternatief is het gebruik van een 240 cm slinge (zie afbeelding). De standplaatsopbouw gaat dan dan als volgt:

240-cm-slinge-standplaats-1240-cm-slinge-standplaats-2240-cm-slinge-standplaats-3240-cm-slinge-standplaats-4
Voor de opbouw van deze krachtendriehoek is het volgende nodig:240-cm-slinge-over-schouder

  • Een lichtgewicht dyneema slinge van 240 cm.
  • Net naast het punt waar de slinge aan elkaar gesticked is plaats je een hele mastworp met daaraan een snapper. Aan weerszijde van de mastworp plaats je nog een mastworp met een snapper. Beide mastworpen en snappers kun je laten zitten.
  • Bij het opruimen van de bandslinge pak je beide snappers vast, waardoor je de bandslinge dubbel vouwt. Sla de dubbel gevouwen bandslinge om je schouder en klip beide beide snapper vast aan het andere uiteinde. De hele mastworpen zorgen ervoor dat je de 240 cm bandslinge goed over je schouder kan dragen, zonder dat delen van de bandslinge strak en los getrokken kunnen (zie afbeelding).
  • Van de drie zekerpunten waarop de standplaats wordt gebouwd gaat één uiteinde met snapper in het middelste zekerpunt. Het andere uiteinde met snapper wordt geplaatst in de linker of rechter zekering (bij voorkeur de minst solide van de twee). De vierdubbele streng wordt geplaatst in het overgebleven zekerpunt (bij voorkeur de meest solide van de twee).
  • Met behulp van een ankersteek, de vier strengen van de slinge en een karabiner wordt een centraal punt gemaakt.

Wanneer we de krachtendriehoek willen bouwen op vier zekerpunten kunnen we gebruik maken van de volgende drie alternatieven:
240-cm-nylontouw-standplaats-5240-cm-slinge-standplaats-5240-cm-slinge-standplaats-6
Belangrijkste voordelen van standplaatsbouw op volledig cordelette of 240 cm slinge (eerste twee van de bovenstaande afbeeldingen):
+ De gehele standplaats kan gebouwd worden met het nylontouw of de slinge, waardoor je minder resttouw nodig hebt.
+ Het hoofdtouw maakt geen onderdeel uit van de standplaats, wat een groot voordeel biedt wanneer één klimmer op kop blijft klimmen (zoals bij een driepersoons touwgroep)

Voordeel van  standplaatsbouw waarbij het vierde punt bevestigd is aan het hoofdtouw door middel van een hele mastworp (laatste van bovenstaande afbeeldingen):
+ De op en afbouw van deze methode is sneller (Tip: voor efficiëntie kan het vierde zekerpunt aangelegd worden tijdens het zekeren van de naklimmer).
+ Deze methode geeft de mogelijkheid om een standplaats te bouwen op zekeringen waartussen grote afstanden zitten.
Deze methode heeft de voorkeur zolang er afwisselend op kop geklommen wordt.

Is de nieuwe variant voor de bouw van de afgebonden krachtdriehoek veilig?
Ondanks de niet al te beste reputatie van de ankersteek is de knoop erg geschikt voor het maken van een centraalpunt van een standplaats. De toepassing van de ankersteek als centraalpunt, wordt al een tijdje aangeleerd bij de Zuid-Tiroolse berggidsenopleiding. Meer info over testen die zijn uitgevoerd met de knoop, is te vinden in dit artikel van het vakblad Bergundsteigen.

Uit de testen is naar voren gekomen dat de ankersteek als centraalpunt betrekkelijk weinig doorslipt bij uitbraak van zekerringen (testen zijn gedaan met o.a. dyneema bandslinges). Hoogstwaarschijnlijk zal de ankersteek nog minder doorslippen bij het gebruik van nylontouw (stroever materiaal). Het beetje doorslippen dat plaatsvind bij grote belastingen kan als positief worden beschouwd, en zal helpen om de piekbelasting op de standplaats te verlagen.

Hoe de ankersteek de breeksterkte van dyneema slinges en nylontouw beïnvloed is niet helemaal duidelijk. Wel kwam in test naar voren dat een ankersteek in een ‘gezonde’ dyneema bandslinge zonder probleem een belasting aan kan van 11 kN, wat in praktijk voldoende sterk is. Ook zou je een hele mastworp kunnen leggen in plaats van een ankersteek. De mastworp is alleen wel minder snel te leggen in deze situatie, en heeft daarom niet mijn voorkeur. Bekijk deze video van DMM om te zien hoe goed de hele mastworp werkt als centraal punt.

Bij de nieuwe methode van standplaatsbouw hebben we te maken met twee zekerpunten die zijn verbonden met één touwstreng in plaats van dubbele touwstrengen. Daarbij bezitten de enkele touwstrengen ook over een lusje gemaakt met een dubbele vissersteek, Deze dubbele vissersteek verzwakt de enkele streng nog verder. Bekijk onderstaande tabel om te zien wat voor invloed dit heeft op de sterkte van de standplaats:

Materiaal: Sterkte van enkele streng: Verlies in sterkte door dubbele vissersknoop: Sterkte enkele streng met dubbele vissersknoop Sterkte dubbele streng:
7 mm Perlon/nylon

(Sterling, Beal, Mammut, Ederlrid)

11 -13 kN 19% 9 t/m 11 kN ~ 22 kN
8 mm Perlon/nylon

(Sterling, Beal, Mammut, Ederlrid)

15 – 17 kN 20% 12 t/m 14 kN ~ 28 kN

Bij deze methode voor standplaatsbouw bevat het 7 mm nylon touw twee strengen die maximaal 11 kN aan kunnen en één dubbele streng die grofweg 22 kN aankan. Uit het eerdere artikel van mij over de krachtendriehoek, blijkt dat een breeksterkte van minder dan 11 kN aan de lage kant is voor een veilige standplaats. Het 8 mm nylontouw is daarentegen wel voldoende sterk, en heeft daarmee de voorkeur.

Het gebruik van de 240 cm dyneema bandslinge is niet opgenomen in het tabel, omdat de bandslinge aanzienlijk sterker is dan nodig bij deze standplaatsbouw. Breeksterkte van de slinge is daarmee bij voorbaat geen punt van discussie.

Materiaalkeuze:
Aangezien de veilige toepassing van de ‘nieuwe standplaats’ in geval van nylontouw minimaal 8 mm nodig heeft, biedt dit ons nieuwe mogelijkheden. Laat het nou net zo zijn dat de dunste tweelingtouwen (dynamisch touw van nylon) ook deze dikte hebben! Zoals beschreven in het voorgaande artikel over de krachtendriehoek geeft dynamisch nylontouw een veiligere standplaats dan statisch nylontouw. Terwijl 8 mm dynamisch touw sterker en zwaarder is dan nodig bij toepassing van de ‘klassieke’ afgebonden krachtendriehoek, leent de ‘nieuwe methode’ voor standplaatsbouw zich daarentegen erg goed voor dit type touw. De nieuwe methode vraagt immers om een minder lang stuk touw, waardoor gewichttoenmame door gebruik van een dikker touw wordt voorkomen. Kortom de ideale combinatie van veiligheid, efficientie en gewicht!

Bij redelijk wat bergsportwinkels kun je kortere stukken tweelingtouw kopen. Vaak hebben de winkels dit tweelingtouw over doordat ze het hebben moet bijsnijden van een langer touw. Check dit even bij de verkoper.austrialpin-alpine-slinge-240-cm

Mocht je toch opzoek zijn naar een lichtere oplossing dan bieden de alpine slinges van AustriaAlpin uitkomst (zie afbeelding). Deze dyneema slinges zijn uniek doordat ze niet aan elkaar gestickt zijn en bezitten over een lusje aan beide uiteinden. Zonder knopen hebben ze een breeksterkte van 22 kN. De slinges worden verkocht in de volgende maten; 45 cm, 120 cm en 240 cm. De lengte van 240 cm is precies wat we zoeken en biedt een erg minimalitische alternatief voor het dynamisch 8 mm nylontouw.

Tot slot kan je ook nog kiezen voor een 240 cm dyneema bandschlinge. De voor en nadelen van de drie verschillende materiaalsoorten worden hieronder op een rij gezet:

  • 8 mm dynamisch nylontouw: Ten opzichte van dyneema zorgt dit type materiaal voor lagere piekbelastingen op de tussenzekeringen. Bij een valfactor 2 val zijn de voordelen nog duidelijker.
  • AustriaAlpin alpine slinge van 240 cm: Is meer lichtgewicht dan 8 mm nylontouw. Ook is de ankersteek minder volumnieus en iets makkelijker te leggen. Wel is deze slinge nagenoeg geheel statisch en is daarmee minder veilig bij directe vallen in de standplaats (valfactor 2).
  • 240 cm dyneema bandslinge: Is net zoals de alpine slinge meer lichtgewicht en heeft een ankersteek die minder ‘bulky’ is. Het voordeel van een bandslinge ten opzichte van de andere twee materialen, is dat hiermee gemakkelijker standplaatsen gebouwd kunnen worden met meer dan drie zekerpunten. Ook kan hiermee gemakkelijker een standplaats gebouwd worden op zandlopers, boomstammen en mephaken waar geen karabiners in passen (hierover meer in onderstaande tips).

Tips voor gebruik van de nieuwe methode voor standplaatsbouw:
Bij het gebruik van de nieuwe methode is er iets minder touw beschikbaar voor het verbinden van drie (of meer) punten dan bij de ‘klassieke’afgebonden krachtendriehoek. Het verbinden van vier punten met alleen een enkele streng van 240 cm is daardoor niet altijd mogelijk. Ook wanneer de drie punten erg ver van elkaar afstaan is de enkele streng niet altijd lang genoeg. Vaak kan dit probleem goed opgelost worden door een derde (of vierde) punt te verbinden met het hoofdtouw door gebruik te maken van een hele mastworp (zie eerder weergegeven afbeelding voor het verbinden van vier punten).
Een ander alternatief voor het bevestigen van vier zekerpunten waar tussen relatief veel afstand zit, is door gebruik te maken van een de 240 cm dyneema slinge.

Heb je te maken met één zandloper of een mephaak waar geen snapper in past? In dat geval biedt de nieuwe methode mogelijk nog een voordeel ten opzichte van de ‘klassieke’afgebonden krachtendriehoek. Mits het touwmateriaal door de zandloper of mephaak past, kan het zekerpunt gemakkelijk gebruikt worden zonder extra materiaal in te zetten.

Have fun and be safe.

Gebruikte bronnen:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.